Tình trạng ‘khủng hoảng thừa’ nông sản: Nên luật hóa trách nhiệm trong dự báo thị trường

Lần đầu trình ra Quốc hội, dự án Luật Trồng trọt nhận được nhiều ý kiến đóng góp của các đại biểu (ĐB). Đặc biệt, nhiều ý kiến đề cập đến hiện trạng “khủng hoảng thừa” nông sản và đề xuất luật hóa trách nhiệm tài liệu, tiên liệu phân khúc.

Yêu cầu bức thiết

Cho ý kiến về dự án Luật, ĐB Triệu Thanh Dung (Đoàn Cao Bằng) nêu hiện trạng về sự phát triển mạnh mẽ của khoa học, công nghệ giai đoạn này cùng có quá trình hội nhập và phát triển phân khúc nông sản quốc tế đã tác động rõ rệt đến làm việc sản xuất, trồng trọt của Việt Nam. Trong bối cảnh sản xuất, trồng trọt của chúng ta còn nhiều khâu yếu, ĐB Dung cho rằng xây dựng Luật Trồng trọt để luật hóa các quy định quản lý, điều chỉnh các hành vi của mọi đối tượng tham dự trong chuỗi sản xuất, tạo nên 1 nền sản xuất hàng hóa lớn, chất lượng là “rất bức thiết”.

ĐB Phạm Văn Tuân (Đoàn Thái Bình) cũng tỏ ý đồng tình cao về sự cần thiết ban hành Luật Trồng trọt để tạo hành lang pháp lý đầy đủ hơn trong quản lý, kiểm soát toàn bộ quá trình sản xuất theo chuỗi, từ khâu giống cho đến bảo quản, chế biến, tiêu thụ và tạo thuận lợi cho việc truy xuất lý do sản phẩm. Đồng thời, theo ĐB, việc ban hành luật cũng sẽ thúc đẩy ngành nông nghiệp phát triển theo hướng công nghệ cao, tạo điều kiện cho tổ chức, cá nhân và công ty làm việc trong lĩnh vực này và tạo lợi thế tranh giành phù hợp có các điều ước quốc tế.

Cho rằng dự án Luật này không phải là “chìa khóa vạn năng” tháo gỡ toàn diện các vấn đề đặt ra trong sản xuất nông nghiệp giai đoạn này nhưng ĐB Tạ Minh Tâm (Đoàn Tiền Giang) yêu cầu Luật khi ban hành phải tạo chuyển biến cơ bản trong lĩnh vực trồng trọt, giúp người nông dân có nhiều thuận lợi trong tiếp cận các chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất. Bên cạnh đó, phải đồng hành cùng người nông dân đối mặt trước các áp lực của phân khúc nông sản ngày càng khó tính, tiêu chuẩn cao, tranh giành nhiều.

Cần chính sách cân đối được cung – cầu

ĐB Mai Sỹ Diến (Đoàn Thanh Hoá) đồng tình có đánh giá được nêu trong báo cáo tổng kết các pháp lệnh, nghị định về lĩnh vực trồng trọt trong hồ sơ dự án Luật của Chính phủ trình Quốc hội, theo đó ghi nhận việc lập và thực hiện quy hoạch trồng trọt còn nhiều bất cập, chưa hiệu quả dẫn đến chưa cân đối được cung – cầu, nông dân bị ép giá thua lỗ; tính cơ giới hóa nông nghiệp còn chậm dẫn đến giá thành cao, sức tranh giành thấp… Song, theo ĐB, trong Điều 6 quy định về chính sách của Nhà nước về trồng trọt trong dự thảo Luật lại không có 1 câu từ nào quy định về chính sách để cân đối được cung – cầu, đẩy nhanh tiến trình cơ giới hóa nông nghiệp nhằm khắc phục 2 tồn tại lớn đã chỉ ra. “Điều chưa được đưa vào dự thảo Luật lại gắn liền có mồ hôi nước mắt, cơm áo gạo tiền của người nông dân”, ĐB nói.

Với quan điểm bởi thế, ĐB Diến kiến nghị dự thảo Luật Trồng trọt phải bổ sung đậm hơn vào Điều 6 về chính sách phát triển phân khúc và kiến trúc 1 điều trong Chương VI quy định trách nhiệm của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, của UBND cấp tỉnh trong việc dự báo thông tin, cảnh báo, định hướng về phân khúc sản phẩm trồng trọt nhằm điều hành cân đối cung – cầu sản phẩm trong lĩnh vực trồng trọt; chắc chắn không để phát triển tự phát và sản phẩm trồng trọt phải được cung ứng đúng giá trị có phần tích lũy cho nông dân. “Phải khắc phục được tình trạng nông dân bị ép giá, thua lỗ”, ĐB nói.

Tuy nhiên, theo ĐB Huỳnh Thanh Cảnh (Đoàn Bình Thuận), tình trạng sản xuất trồng trọt bấp bênh, được mùa mất giá, được giá mất mùa thường xuyên xảy ra là do nông dân sản xuất theo phong trào chứ không theo nhu cầu phân khúc, không tính tới nhân tố biến đổi khí hậu, từ đó đã làm mất cân đối cung – cầu, nông sản khó tiêu thụ gây thiệt hại cho nông dân. “Trách nhiệm quản lý nhà nước như thế nào trong việc định hướng sản xuất, thông tin phân khúc, hỗ trợ xúc tiến thương mại, giải đáp ứng phó biến đổi khí hậu… chưa được quy định trong luật”, ĐB nêu vấn đề và yêu cầu Ban soạn thảo nghiên cứu nội dung này. Đồng quan điểm, ĐB Tạ Minh Tâm (Đoàn Tiền Giang) cũng yêu cầu cần luật hóa trách nhiệm thông tin phân khúc, dự báo phân khúc, khuyến cáo người nông dân sản xuất; luật hóa chính sách khuyến nông, bảo vệ thực vật, chính sách thúc đẩy liên kết, hình thành chuỗi giá trị.

Bên cạnh đó, ĐB Tâm cũng cho rằng đối tượng tác động của Luật lần này là hộ gia đình, trang trại, công ty sản xuất nông nghiệp, trong đó trên 90% là hộ nông nghiệp. Do đó, Ban soạn thảo cần nghiêm ngặt trong kiến trúc nội dung, đặc trưng khi kiến trúc các điều Luật quy định trách nhiệm, nghĩa vụ của các hộ nông dân trong quá trình sản xuất để bảo đảm tính khả thi và hiệu lực của pháp luật, không để xảy ra tình trạng hành chính hóa, thủ tục hóa đặt nặng đối có người sản xuất. Ngoài ra, trong chiến lược phát triển trồng trọt, ĐB Tâm yêu cầu cần xác định vấn đề an toàn thực phẩm, an toàn sản phẩm làm ra của ngành trồng trọt là tinh thần cốt lõi, xuyên suốt trong Luật, kết nối nghiêm ngặt có các quy định pháp luật hiện hành về tiêu chuẩn sản phẩm, quy chuẩn, chất lượng sản phẩm.

Giải trình trước QH, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Nguyễn Xuân Cường cho biết, trồng trọt chiếm 1 vị trí cực kỳ quan trọng trong nền nông nghiệp của Việt Nam, hiện thu hút tới dao động 62% lao động. GDP trong nông nghiệp, ngành trồng trọt đóng góp tới 52,5%, riêng giá trị xuất khẩu nông sản giai đoạn này trên 50%. Trong 10 mặt hàng xuất khẩu 1 tỷ USD trở lên, trồng trọt có 7 mặt hàng. Năm 2017 tổng giá trị xuất khẩu của chúng ta là 36,52 tỷ USD thì riêng các mặt hàng trồng trọt chiếm 19 tỷ. Trong năm nay, con số đó được dự báo sẽ tăng lên dao động trên 20 tỷ USD.

Các khách hàng đang xem chuyên mục blog duanbaryaciti.org của https://duanbaryaciti.org